In de zoektocht naar je lievelingskoffie kom je superveel informatie tegen. Neem nou de termen light roast, medium roast en dark roast. Tja, dat heeft vast iets met de kleur van de bonen te maken, toch? Klopt, maar er zit wel een iets groter verhaal achter. Wat is nou het verschil tussen licht en donker gebrande koffiebonen precies?
Voordat koffiebonen van kleur veranderen door het roosteren, zijn ze groen. Elke groene koffieboon heeft zijn eigen smaken en aroma’s. Aan de koffiebrander de taak om die smaken en aroma’s er op hun best uit te laten komen. Hoe doet de brander dat? Voornamelijk in de brandersmachine. Daar zit een cilindertrommel in die ronddraait. De trommel brandt de bonen. Door de duur en mate van verhitting, de kracht van de luchtstroom en de draaisnelheid van de trommel te beïnvloeden, creëert de brander een brandprofiel voor de koffiebonen.
Hoe lang de bonen worden verhit, hoe sterk de luchtstroom is en hoe snel de trommel draait, zijn allemaal gegevens die het brandprofiel van de koffiebonen bepalen. Door hiermee te spelen, ontwikkelt de brander specifieke kwaliteiten voor de bonen. Denk hierbij aan de kleur, zuurgraad, aroma’s, body, zoetheid, geur en nasmaak van de boon. Bizar eigenlijk, dat de keuzes van de brander zo van invloed zijn op wat er uiteindelijk in jouw kopje belandt.
Het branden van koffiebonen duurt niet superlang. In 10 á 20 minuten is een batch gebrand. Hoe langer de koffie wordt geroosterd, hoe donkerder de kleur van de boon. De koffiebrander moet het proces continu goed in de gaten houden. Brandt hij de bonen te lang? Of is de temperatuur anders ingesteld? Dan is de smaak van de koffie meteen anders. En dan herken je als koffiedrinker zomaar je lievelingskoffie niet meer…
Koffiebonen branden gebeurt in drie fasen:
In fase 1 droogt de brander de bonen. Het vocht dat in de bonen zit, moet er namelijk uit. In deze droogfase verliezen de bonen hun groene kleur. Ze worden eerst geel en ruiken dan naar gras of basmatirijst. Als ze iets langer branden, dan verandert de kleur naar lichtbruin. Je herkent er dan de geuren van hooi of brood in. Nóg iets later begint ein-de-lijk de geur van koffie vrij te komen. En dan… POF! De eerste crack vindt plaats. Ehhh, crack? Jep, letterlijk CRACK! Dat gebeurt simpelweg omdat de temperatuur van de boon zó hoog is, dat de boon openbreekt.
Je kunt de eerste crack vergelijken met popcorn: de boon wordt, net als maïs, zo heet dat het popt! 🍿
De koffieboon wordt steeds groter en groter. Uiteindelijk kan het geen warmte meer opnemen, maar stoot het de hitte juist af. Dit heet de maillardreactie. Dat is een chemisch proces dat bijvoorbeeld ook plaatsvindt als je je biefstuk dichtschroeit, brood bakt of bier maakt. Het gebeurt wanneer suikers en eiwitten verhit worden. Dankzij de maillard reactie worden je bonen superlekker!
Fase 2, de ontwikkelingsfase, is de belangrijkste fase voor de brander. Hier moet hij supergeconcentreerd werken. Er gebeurt namelijk van alles met de koffiebonen: ze karamelliseren, veranderen van kleur, worden zoeter en er komen bitters in het spel. Als koffiebranders filterkoffie willen, dan stoppen ze hier. Gaan ze voor een espressobranding? Dan gaan ze nog iets langer door.
In de allerlaatste fase vindt pyrolyse plaats. Dat gebeurt als de temperatuur oploopt tot 250 graden of hoger. Daarbij worden smaken vernietigd en vervangen door bittere smaken, soms zelfs rokerig. Het is de fase waarin de koffiebonen donkerbruin tot zelfs zwart kleuren. Als je de boon goed bekijkt, zie je ook een olieachtig laagje aan de buitenkant. Bonen krijgen in deze fase meer body. Grappig: in de pyrolysefase verlaagt juist het cafeïnegehalte.
Koffiebonen zijn een commodity. Oftewel, veel huishoudens in Nederland hebben het gewoon nodig. Het raakt op en zonder er echt over na te denken zet je het op je boodschappenlijstje en koop je nieuwe koffie. Wat is een leven zonder koffie ook?!
Uit ons onderzoek blijkt dat 44% koffie koopt in de supermarkt. Daar vind je een breed aanbod aan koffie, van cups tot pads en van gemalen filterkoffie tot hele koffiebonen. Maar ook dus: light, medium en dark roast. Waar ben jij fan van?
Light roast koffiebonen zijn bonen met een lichtbruine kleur. Die lichtbruine kleur ontstaat omdat de bonen maar kort worden gebrand – minuten korter dan een medium of dark roast. Deze bonen hebben geen olielaagje op het oppervlakte. Dat ontstaat pas als de bonen langer worden gebrand. Het geeft subtiele smaken waar je vooral fruitige tonen in proeft. Over het algemeen zijn light roasts zuurder dan hun medium of dark broertjes, maar ook minder bitter. Die hoge zuurgraad komt door de korte verhitting van de boon. Als de boon langer wordt verhit, breekt de zuurgraad juist af. Het is net scheikunde, vind je niet?
Light roast koffie is de nieuwe standaard als je het eenmaal durft te proeven!
Light roasts zijn perfect om te drinken als filterkoffie, oftewel slow coffee. Geinig: light roast is echt een trend in de koffiewereld. Dat komt omdat veel koffiedrinkers light roasts zien als iets puurs, iets waar door de korte roasting weinig aan geknutseld is. Mensen houden van dat authentieke karakter. Is light roast jouw favoriet of moet je het nog leren drinken?
Medium roast koffiebonen zijn een aantal minuten langer gebrand dan light roast koffiebonen. Ze hebben daardoor een iets donkerdere kleur. In vergelijking met light roasts hebben ze meer aroma’s en een vollere body. Dat komt juist door de langere branding, waardoor de bonen meer tijd krijgen om zich te ontwikkelen. Ze verliezen hun zuurgraad wat meer (zonder dat die volledig verdwijnt!) en smaken iets meer naar karamel. Ook proef je wat meer bitters in deze koffiebonen. Medium roasts zijn zowel voor espresso als filterkoffie prima om te drinken.
Een dark roast heeft zo’n donkere kleur, dat je bijna twijfelt of het koffiebonen of chocolaatjes zijn. Je ziet een olielaagje en de koffiebonen voelen plakkerig aan. Ze ruiken niet meer naar koffie, maar juist erg zoet. Ze zijn zo lang geroosterd (of eigenlijk verbrand…) dat de karaktereigenschappen verdwenen zijn. Donkere of zwarte koffiebonen geven een stabiele volle smaak, omdat we nog steeds gewend zijn aan bittere koffiesmaak. Je kunt deze koffiebonen drinken als espresso of met melkvarianten. Als espresso is-ie behoorlijk sterk. Voeg je melk toe, dan verdwijnt het bittere karakter een beetje.
Ken je de pyrolysefase nog? Die komt dus voor bij dark roasts. Doordat de bonen lang branden, bevatten ze minder cafeïne dan kort gebrande bonen (light of medium roasts dus). Dark roasts smaken dus bitterder, maar verwar dat niet met een hoog cafeïnegehalte.
Donker gebrande koffiebonen bevatten minder cafeïne dan lichter gebrande koffiebonen.
| Light roast | Medium roast | Dark Roast | |
| Kleur | Licht, Beige | Licht, bruin | Donker, bruin |
| Smaak | Zuur, fruitig | Licht karamelachtig, met een lichte zuurgraad | Zoet, Bitter |
| Duur branding | Kort | Gemiddeld | Lang |
| Cafeïnegehalte | Hoog | Gemiddeld | Laag |
| Geschikt voor | Filterkoffie | Filter en espresso, omni | Espresso, melkkoffies |
Je las net al dat light roasts hartstikke trendy zijn in de specialty coffee wereld. Maar kijk je in de supermarkten, dan zie je dit vaak niet terug… Nee, in supermarkten kom je juist veel dark roasts tegen. Een donkere branding dus. Waarom? Nou, supermarktkoffie is nu eenmaal niet van zulke hoge kwaliteit als specialty coffee. Als de bonen heel donker worden gebrand, dan verdwijnen die smaakimperfecties. Je proeft dan vooral zoete en bittere smaken. De complexiteit, dat koffiebonen juist zo interessant maakt, is helemaal weg! Zonde toch?
Tja, daarom zeggen we het nog maar eens… Onze voorkeur gaat altijd uit naar specialty coffee. Vergelijk de bonen uit de Koffiebox maar eens met de bonen uit de supermarkt. Een wereld van verschil.
Light roast bonen worden kort gebrand, minuten korter dan medium roasts of dark roasts. Dark roasts worden juist weer minuten langer gebrand dan medium roast of dark roast bonen. Light roast bonen zijn daarom licht van kleur, medium bonen zitten er tussenin en dark roast bonen zijn donkerder. Ook in smaak merk je verschil: light roasts zijn fruitig en zuurder, medium roasts licht karamelachtig met een lage zuurgraad en dark roasts zijn zoet en bitter.
Specialty coffee is van betere kwaliteit dan supermarktkoffie. Daar kom je vaker light roasts of medium roasts tegen, omdat die complexer van smaak zijn. Supermarktkoffie is over het algemeen donker gebrand. Dat verdoezelt smaakimperfecties, maar maakt ze ook minder complex. Tja, je snapt wel waar onze voorkeur naar uitgaat…
De maillardreactie is een chemische reactie die ontstaat als eiwitten met suikers gaan reageren bij verhitting. Het is een soort scheikundig proces. Dankzij de reactie krijgt de boon veel geur en smaak. De reactie komt bijvoorbeeld ook voor als je brood of vlees bakt.
De Fellow Stagg EKG Pro is dé perfecte elektrische waterketel, met zwanenhals, voor de (thuis)barista. Tot op de graad nauwkeurig • In maagdelijk wit
Sage The Barista Express is de eerste koffiemachine van Sage met ingebouwde bonenmaler, dosering en extractie. Perfect voor beginners en experts.
De Moccamaster KBG Select doet door z'n retro looks denken aan een oldschool koffiezetapparaat. De smaak van de koffie is echter van topklasse.
De nieuwste Comandante C40 MK4 Nitro Blade handmolen, in een American Cherry kleur. Standaard geleverd met een glazen en een plastic potje.
De Hario V60 Drip Kettle Buono is de ideale waterketel voor filterkoffie. Geschikt voor vrijwel iedere warmtebron. Perfect voor de beginner.
Onze fa-vo-rie-te zetmethode! Verse koffie met één duw. De AeroPress is dé zetmethode voor thuis. Circa 1 tot 2 kopjes per keer • Met 100 filters
De nieuwste Acaia Lunar, strak en stijlvolle ontwerp, in een kleine en compacte formaat. Verkrijgbaar in Zwart, Zilver, Wit, Beige White en Space Gray.
De Clever Dripper 500ml Large is de grote variant. Geschikt voor 2-4 kopjes. Een van de eenvoudigste zetmethodes. In grijs, sepia, transparant, blauw of roze.
De Chemex Classic Koffiemaker 6 kops is de meest populaire variant. Perfect voor 4 tot 6 koppen koffie per keer.
De AeroPress Clear. Dezelfde gepatenteerde techniek, nu in een kristalhelder transparant jasje, verkrijgbaar in diverse kleuren.
De nieuwste Comandante C40 MK4 Nitro Blade handmolen, in een Liquid Amber kleur. Standaard geleverd met een glazen en een plastic potje.
Deze Hario V60 dripper is uitgevoerd in glas en afgewerkt met een zwart plastic voet en houder. Maat 02, dus geschikt voor 2-4 kopjes.
