Het is misschien wel het meest old school apparaat om koffie mee te zetten: de percolator. Ga maar eens na welke luxe koffiezetapparaten je tegenwoordig kunt kopen. Dat was vroeger – zo’n zeventig jaar geleden – echt niet zo! Gelukkig kunnen nog steeds veel mensen de nostalgie van de percolator waarderen.
Zo gek is die gedachte helemaal niet. Percolatorkoffie is namelijk een vorm van slow coffee: een mindful manier van koffie zetten. Geen gehaast, geen snel-snel bakkie, maar koffie die langzaam (slow) wordt gezet. Wil je meer weten over de percolator? Dan is het maar goed dat je op deze pagina bent beland, want wij vertellen je er alles over. Oók over hoe je zelf koffie met een pecolator zet.
Percolator en mokapot, is dat nou één pot nat of verschillen ze? De termen worden vaak door elkaar gebruikt. Best logisch ook, want ze lijken op het eerste gezicht erg op elkaar. Maar verschillen zijn er wel degelijk.
Allereerst even de geschiedenis in. De percolator was in de jaren vijftig en zestig ontzettend hip, maar bestaat al véél langer. Het apparaat werd namelijk in de achttiende eeuw al voor het eerst gebruikt. Over old school gesproken! De Italiaan Alfonso Bialetti was de man die de techniek van de percolator in 1933 perfectioneerde. Hij noemde het apparaat toen de Moka Express, in de volksmond ook wel ‘mokapot’. De percolator zag er vanaf toen uit zoals we ‘m tegenwoordig kennen, met het bekende achthoekige design
Een mokapot werkt met druk en maakt gebruik van stoom om heet water door de gemalen koffie te persen. Dit proces gebeurt maar één keer: het water stijgt door de koffie en eindigt in het bovenste reservoir. Dan is de koffie klaar om te schenken. Door deze enkele doorloop behoudt de mokapot de smaak van de koffie én wordt de koffie niet bitter. Het resultaat? Een sterke, espresso-achtige koffie. De percolator heeft net een wat ander mechanisme. In dit apparaat wordt heet water meerdere keren door de gemalen koffie gepompt, totdat de gewenste sterkte is bereikt. De koffie wordt dus meerdere keren geëxtraheerd. In vergelijking met koffie uit de mokapot is koffie uit de percolator meestal sterker van smaak, en met een beetje pech ook bitterder. Bovendien wordt percolatorkoffie nog langzamer gezet dan mokapotkoffie. Nog slower dus.
| Mokapot | Percolator | |
| Werking | Enkele doorloop met stoomdruk | Herhaalde doorloop zonder druk |
| Smaak | Sterk en zuiver | Sterk en eventueel bitter |
| Intensiteit | Espresso-achtig | Sterker en vaker bitter |
Wist je dat de naam percolator afgeleid is van het werkwoord ‘percoleren’? Dat betekent ‘het geleiden van een oplosbare stof door een poreuze substantie’.
Vul het waterreservoir altijd tot nét onder het overdrukventiel (het kleine koperen/zilveren ventieltje aan de zijkant). Komt het water boven het ventiel te staan? Dan kan het ventiel zijn werk niet, en werkt de drukopbouw in het reservoir niet optimaal. Dan loopt er dus geen water door de koffie naar de bovenste kamer.
Koffiezetten met een percolator is niet moeilijk. Je moet alleen even weten hoe je het apparaat moet gebruiken. Net zoals je ooit gewend bent geraakt aan je huidige koffiezetapparaat, zo zal de percolator ook snel wennen. Met onderstaand stappenplan lukt het je gegarandeerd!
Je vult het waterreservoir tot net onder het ventiel. Het ventiel mag nooit onder water staan.
Namelijk middelgrof gemalen koffie (ongeveer 15 tot 17 gram voor een 4-kops mokapot). Je kunt ook eventueel fijner malen, maar let op: hierdoor smaakt de koffie bitterder.
(Let op: heb je een aluminium percolator? Dan kun je deze enkel op gas verwarmen. Rvs-percolators zijn geschikt voor alle warmtebronnen.)
Waar de percolator nog lekker ultiem retro is, is de warmtebron waaróp je de percolator zet dat allang niet meer. Steeds meer huishoudens hebben namelijk inductieplaten in plaats van gasfornuizen. Dat betekent dus geen koffie meer pruttelen op vuur, maar op een elektrische warmtebron. Kan dat eigenlijk wel, percolatorkoffie zetten op inductie?
Ja, dat kan – maar wel afhankelijk van het materiaal waarvan de percolator is gemaakt. Inductie werkt namelijk alleen met magnetische metalen, zoals roestvrijstaal. Aluminium bijvoorbeeld niet. En laten veel traditionele percolators nou precies van aluminium zijn gemaakt. Kies dus óf specifiek voor een percolator van roestvrijstaal óf eentje die is ontworpen speciaal voor inductieplaten; een medewerker in een gespecialiseerde winkel kan je hierbij helpen. Een laatste optie is om een inductie-adapterplaat aan te schaffen. Daar kun je ook aluminium percolators op plaatsen.
Wil je een percolator kopen? Dikke kans dat je het merk Bialetti tegenkomt. Inderdaad, dat is het originele merk van uitvinder Alfonso Bialetti. Bialetti heeft inmiddels een heleboel keuzes als het aankomt op percolators. De Moka Express is de bekendste, een ‘gouwe ouwe’ die haast niet weg te denken is uit de collectie. Je kunt die percolator in verschillende maten kopen, bijvoorbeeld om drie, vier of zes kopjes in één keer te kunnen zetten. Wat nieuwer zijn de Bialetti-modellen die op inductie kunnen. De New Moka Induction en New Venus Induction winnen steeds meer aan populariteit.
Alessi en GAT zijn ook twee Italiaanse merken die percolators produceren. Alessi maakt vooral mooie, stijlvolle percolators, zoals het 9090-model. De modellen van GAT zijn ook leuk om te zien en verkrijgbaar in verschillende kleuren. Voor een GAT-percolator ben je, in vergelijking met een Alessi, iets minder geld kwijt.
Bialetti is het beste merk als je op zoek bent naar een percolator voor thuis. Saro is een merk dat je in je zoektocht naar een percolator ook zult tegenkomen, maar dat is vooral bekend om haar percolators voor evenementen. Dus tenzij je heel vaak evenementen organiseert waarbij je in één keer 15 liter koffie moet zetten, kun je beter voor Bialetti kiezen.
Heb je de percolator op het vuur staan, maar komt er na een paar minuten nog steeds geen koffie naar boven? Dit zijn de meest voorkomende oorzaken:
Waarschijnlijk heb je het waterreservoir te veel gevuld. Die fout heb ik al vaak genoeg gemaakt 🫣
Van bittere koffie worden de meeste koffiedrinkers niet heel blij. Om bittere percolatorkoffie te voorkomen, is het belangrijk dat je de juiste maling gebruikt (middelgrof). Te fijn gemalen koffie kan namelijk over-extractie veroorzaken. Zorg er ook voor dat je de percolator direct van het vuur haalt zodra het borrelende geluid stopt. Te lang doorwarmen kan de koffie verbranden; ook iets dat een bittere smaak geeft.
Spoel de percolator na elk gebruik af met warm water. Let op: gebruik géén afwasmiddel! Dat kan namelijk de smaak van toekomstige kopjes beïnvloeden. Maak regelmatig alle onderdelen los en controleer die op koffieresten of kalkafzetting. Voor een flinke reiniging vul je de percolator eens in de zoveel tijd met een mengsel van water en witte azijn, en zet je die even op het fornuis. Spoel de percolator daarna goed om, zodat je de azijnresten verwijdert.
Bialetti is een goed en betrouwbaar merk dat percolators verkoopt. Het Italiaanse bedrijf heeft in de afgelopen jaren al heel wat percolatorsoorten ontwikkeld, waarvan de Moka Express de allerbekendste is. Een aanrader als je een percolator wil kopen
Dat ligt maar net aan het materiaal waarvan je percolator gemaakt is. Met roestvrijstaal zit je altijd goed, met aluminium niet altijd. Check bij je aankoop goed of de percolator geschikt is voor bereiding op inductie. Vraag het desnoods na. Bij twijfel kun je ook altijd een inductie-adapterplaat kopen; daar kunnen alle percolators op.
De Hario V60 Drip Kettle Buono is de ideale waterketel voor filterkoffie. Geschikt voor vrijwel iedere warmtebron. Perfect voor de beginner.
De nieuwste Comandante C40 MK4 Nitro Blade handmolen, in een American Cherry kleur. Standaard geleverd met een glazen en een plastic potje.
De Fellow Stagg EKG Pro is dé perfecte elektrische waterketel, met zwanenhals, voor de (thuis)barista. Tot op de graad nauwkeurig • In maagdelijk wit
Sage The Barista Express is de eerste koffiemachine van Sage met ingebouwde bonenmaler, dosering en extractie. Perfect voor beginners en experts.
Deze Hario V60 dripper is uitgevoerd in glas en afgewerkt met een zwart plastic voet en houder. Maat 02, dus geschikt voor 2-4 kopjes.
De nieuwste Comandante C40 MK4 Nitro Blade handmolen, in een Liquid Amber kleur. Standaard geleverd met een glazen en een plastic potje.
De Chemex Classic Koffiemaker 6 kops is de meest populaire variant. Perfect voor 4 tot 6 koppen koffie per keer.
De nieuwste Acaia Lunar, strak en stijlvolle ontwerp, in een kleine en compacte formaat. Verkrijgbaar in Zwart, Zilver, Wit, Beige White en Space Gray.
Onze fa-vo-rie-te zetmethode! Verse koffie met één duw. De AeroPress is dé zetmethode voor thuis. Circa 1 tot 2 kopjes per keer • Met 100 filters
De Moccamaster KBG Select doet door z'n retro looks denken aan een oldschool koffiezetapparaat. De smaak van de koffie is echter van topklasse.
De Clever Dripper 500ml Large is de grote variant. Geschikt voor 2-4 kopjes. Een van de eenvoudigste zetmethodes. In grijs, sepia, transparant, blauw of roze.
De AeroPress Clear. Dezelfde gepatenteerde techniek, nu in een kristalhelder transparant jasje, verkrijgbaar in diverse kleuren.
