Wat is Specialty Coffee?
Door 1112 Views

Wat is Specialty Coffee?

Een uitgebreide uitleg over Specialty Coffee

Het drinken van specialty coffee wordt steeds populairder in Nederland. Je komt deze term al snel ergens tegen als je je iets meer verdiept over koffie of je drinkt het al in je lokale koffiebar. Specialty coffee staat voor koffiebonen van de allerbeste kwaliteit.

In dit artikel lees jij meer over specialty coffee. Wat betekent specialty coffee? Waar moeten koffiebonen aan voldoen om deze titel te mogen dragen? En wie bepaalt eigenlijk of jouw kopje koffie ‘specialty’ is?

Wat is koffie?

Net zoals druiven voor wijn en hop voor bier, groeien koffiebonen aan een plant. Deze plant, ook wel Coffea genoemd, heeft groene bladeren en koffiebesjes. Deze koffiebesjes veranderen van kleur, van groen naar donkerrood, naarmate de plant meer regen en zon heeft gekregen. In zo’n koffiebes zitten een of twee pitten, dat zijn de koffiebonen zoals wij ze kennen.  Deze koffiebonen worden vervolgens verwerkt door koffieboeren, gebrand door een koffiebrander en gemaakt door jou of een barista.

Koffie is een warme drank, die bereid wordt met water en gebrande gemalen koffiebonen.

De koffiebes

Wie heeft Specialty Coffee bedacht?

Voor het eerst werd de term Specialty Coffee gebruikt door een dame, genaamd Erna Knutsen (1921- 2018), in 1974. Definitie was simpel: bepaalde microklimaten zorgen voor unieke smaakeigenschappen. Deze unieke smaken komen voort uit het terroir (lees: grond, ligging, zonuren, regenuren & hoogte) waarin de koffieplant is verbouwd.

Specialty coffee is kwalitatief hoogwaardige koffie met unieke smaakeigenschappen.

Echter beperkt deze definitie zich tot alleen de groene ongebrande koffieboon. Deze ongebrande koffiebonen hebben de potentie om Specialty Coffee te worden, maar alleen als elke speler in het productieproces optimaal presteert.

Waarom drinken wij specialty coffee?

In de afgelopen jaren is er veel veranderd op het gebied van koffie. De grootste veranderingen hebben plaatsgevonden in de jaren 1990 tot 2010. Ze noemen deze veranderen ook wel First, Second en Third Waves.

De grootste veranderingen zijn:

  • We weten meer over de herkomst van koffie.
  • We willen betere koffie die niet smaakt naar rubber, teer en verbrande troep.
  • We zijn bereid om er veel meer voor te betalen.
  • Van instant koffie naar slow coffee, latte’s, coldbrew en espresso’s.
  • Een koffiebar is een tweede huiskamer geworden, waar men komt met familie, vrienden en/of collega’s.

Vóór de eerste wave kenden wij koffie dus nog niet. Door de introductie van koffie is het een gewoonte geworden. Vandaag de dag, drinkt het merendeel van de bewolking nog steeds koffie uit gewoonte. Maar een groeiend aantal mensen begint de verfijnde en complexe smaken van koffie te waarderen. En daar komt specialty coffee om de hoek kijken.

SCA: De richtlijnen voor specialty coffee

Ongeveer 1% van de wereldproductie van koffie is specialty coffee. Het zijn koffiebonen waarvan de prijs niet wordt bepaald door de beurs (de c-prijs van koffie), maar door hun kwaliteit en hun zeldzaamheid. De Specialty Coffee Association (SCA) is dé organisatie die alles weet over specialty coffee. Zo zijn er bepaalde richtlijnen opgesteld om de titel specialty coffee te mogen dragen.

Koffie krijgt unieke smaakeigenschappen vanwege de wijze van verbouwen en verwerken van de koffiebonen. Deze unieke smaken moeten nog steeds aanwezig zijn als drankje in je kopje.

De SCA stelt dat koffie, om de titel Specialty Coffee te mogen dragen, altijd sterk aromatisch (highly aromatic) dient te zijn.

Cuppen

Specialty coffee wordt beoordeeld door middel van een cupping. Cuppen betekent simpel gezegd “het proeven van koffie”. De SCA heeft een gestandaardiseerde methode opgesteld met 11 criteria waaraan specialty coffee moet voldoen. Niet iedereen mag trouwens specialty coffee beoordelen. De cuppers zijn mensen die ervaren proevers zijn en/of een Q-graders certificaat hebben.

Aan de hand van 11 criteria wordt de koffie beoordeeld en krijgt per criteria een aantal punten toegekend. In totaal zijn er 100 punten te scoren.

11 Criteria van Specialty Coffee tijdens het cuppen

Wanneer de gecupte koffie op deze criteria in totaal 85 punten of meer behaalt, mag deze de naam Specialty Coffee dragen. Van 90 tot en met 94 punten heet het Premium Specialty en bij 95 tot en met 100 punten is het Super Premium Specialty.

Hoe zien specialty koffiebonen eruit?

Aan de koffie zelf kun je niet zien of het specialty coffee is. De koffiebranders krijgen namelijk een certificaat bij de inkoop van de groene koffie. Okee… misschien kan ik je een klein beetje helpen met wat sowieso geen specialty coffee is 🤷‍♀️👎 Specialty coffee is dus niet:

Gebrande koffieboon: van light roast tot dark roast

Arabica vs. Robusta

De wereldkoffieproductie komt voor 99 procent van twee soorten koffieplanten: Arabica (Coffea Arabica) en Robusta (Coffea Conephora). Robusta is de variëteit die het meest wordt geproduceerd en verhandeld. Arabica is de variëteit die minder vaak voorkomt in de koffieproductie. Robusta koffiebonen zijn eigenlijk niet echt lekker, ze hebben geen complexe smaken en worden voornamelijk gebruikt voor instantkoffie, Italian dark roast en in koffieautomaten. Arabica koffiebonen zien we terug in de specialty coffee.

Arabica vs Robusta

Variëteiten

Vanaf het moment dat er koffie wordt verbouwd, zijn er door de jaren heen verschillende variëteiten ontstaan en ontwikkeld die afstammen van de Robusta en Arabica. Niemand weet precies hoeveel variëteiten er zijn, tot nu toe staat de teller op meer dan 120 verschillende koffiesoorten. Veel hè!?😉

Conclusie

Koffie is eigenlijk een eenvoudige drank die complexer wordt naarmate je hem meer bestudeert. Het goede is dat het niet uitmaakt hoeveel je weet, want bijna iedereen kan koffie waarderen. Kortom, koffie is gewoon awesome!🎊💪

De laatste blogposts

Nieuwe koffiebars, recepten & winacties?

Dat wil jij toch ook? Lekker makkelijk! Twee keer per maand onze nieuwsbrief in je inbox. Met tips voor nieuwe koffiebars, exclusieve winacties en de lekkerste koffie recepten.